علل ایجاد ساییدگی مفصل زانو
- افزایش سن: کاهش طبیعی خاصیت ارتجاعی و ترمیم غضروفها.
- مشکلات بیومکانیکی: انحرافات زانو (پای پرانتزی یا ضربدری) و ناهنجاریهای کف پا (مثل پرونیشن و صافی کف پا) که محور انتقال وزن را تغییر میدهند.
- اضافهوزن و چاقی: تحمیل بار مکانیکی مضاعف بر مفصل زانو.
- آسیبهای پیشین: سابقه پارگی مینیسک، رباطها یا شکستگیهای اطراف مفصل.
- فشار تکرارشونده: مشاغل یا ورزشهایی که با خم شدن مکرر و فشار مداوم روی زانو همراه هستند.
- عوامل ژنتیکی و وراثتی.
روشهای تشخیص
- آنالیز راستای قامت: بررسی دقیق محور مکانیکی اندام تحتانی (لگن، ران، زانو و مچ پا).
- اسکن استاتیک و داینامیک پا: ارزیابی نحوه توزیع فشار در کف پا هنگام ایستادن و راه رفتن برای یافتن ریشه فشارهای نامتقارن روی زانو.
- اسکن 333 بعدی پا: جهت طراحی دقیق کفی اصلاحی.
- معاینه بالینی: بررسی دامنه حرکتی، نقاط دردناک، میزان تورم و ثبات مفصل زانو.
گزینههای درمانی
- زانوبند / بریس طبی (Unloader Braces): طراحی و تجویز بریسهای تخلیهکننده وزن که فشار را از بخش ساییدهشده زانو (معمولاً سمت داخل) به بخش سالمتر منتقل میکنند.
- کفی طبی اختصاصی (ساخت CNC): اعمال تغییرات زاویهای (مانند لترال وج) در کفی سفارشی برای اصلاح راستای مچ و کاهش بار مکانیکی از روی مفصل زانو.
- کفش و صندل طبی: استفاده از کفشهایی با کفی ضربهگیر (Shock Absorber) و طراحی استاندارد برای کاهش فشارهای وارده از سطح زمین.
- حرکات اصلاحی: برنامهریزی تمرینات تقویتی (بهویژه برای عضلات چهارسر ران و همسترینگ) و کششی جهت افزایش ثبات مفصل زانو.
نکات پیشگیری
- حفظ وزن ایدهآل برای کاهش بار وارد بر زانوها.
- پرهیز از نشستن به صورت دوزانو و چهارزانو و استفاده از توالت فرنگی.
- استفاده از کفش و کفی طبی استاندارد برای جلوگیری از انتقال شوک به زانو.
- تقویت مداوم عضلات اطراف زانو (چهارسر ران) با تمرینات ایمن مانند شنا یا دوچرخه ثابت.
- درمان زودهنگام مشکلات کف پا (مانند صافی کف پا) در سنین پایین پیش از آسیب به زانو.